ДҮРСЛЭЛ 2: АЙМГУУДЫН АЖИЛЛАХ ХҮЧ БОЛОН
АЖИЛГҮЙ ХҮН 
ТАЙЛБАР
  • Дээрх дүрслэлд 2016-2021 оны 21 аймгуудын ажиллах хүч болон ажилгүй хүний тоог харьцуулан харуулав.
  • Аймгуудын мэдээллийг хооронд нь харьцуулж үзүүлэхийн тулд Улаанбаатар хотын мэдээллийг оруулаагүй болно. 
  • Аймгийн хүн амын тооноос хамаарч тойргийн хэмжээ томорч харагдана.
  • Босоо тэнхлэгийн дагуу ажиллах хүч, хэвтээ тэнхлэгийн дагуу ажилгүй хүнийг дүрслэв.
ЗААВАР 
  • Заагуураа дүрсэн дээр аваачихад тухайн аймгийн хүн амын тоо, ажиллах хүч ба ажилгүй хүний тоон утгууд гарч ирнэ.
  • Аймгаар хайх хэсэгт аймгийн нэрийг нь оруулаад тухайн аймгийг дүрслэлд тодруулан үзэж болно.
  • Оноор гүйлгэх хэсгийн доорх тоглуулах товчийг дарж 2016-2019 оны хоорондох өөрчлөлтийг үзэж болно.
  • Дүрслэлийг download хэсгээс хүссэн форматаа сонгон татан авч болно. 
ДАТА ШИНЖИЛГЭЭ​
  • Х, У тэнхлэгээр дүрслэгдсэн дээрх дүрслэл дугуй дүрснүүдийн хэмжээ нь хүн амын тоог илэрхийлж байна. Тус дүрслэлд хүн ам цөөтэй аймгуудын хувьд ажилгүй хүн цөөн харагдаж болзошгүй учир 2016-2021 онд 21 аймагт өөрчлөлт гарсан эсэх зүй тогтлыг олж харахад энэхүү дүрслэл тохиромжтой. Мөн дүрслэлд өгөгдсөн дундажийн үзүүлэлт нь ажилгүй хүн, ажилтай хүний хамаарлаар тодорхойлсон дүрслэлийн нэмэлт тодруулга юм. 
  • Дүрслэлээс хэвтээ тэнхлэг (Х)-ийн дагуу тоо нэмэгдэх тусам ажилгүй хүн ихтэй буюу сөрөг, босоо тэнхлэг (Y)-ийн дагуу дээшлэх тусам ажиллах хүч ихтэй  буюу эерэг үзүүлэлт юм. Жишээлбэл, өнгөрсөн 6 жилийн хугацаанд ажиллах хүчний нийт аймгуудад тогворгүй байсан бөгөөд 2020 оноос ажилгүйдэл нэмэгдсэн дүр зураг харагдаж байгаа нь цар тахлын улмаас эдийн засаг зогсонги байдалд орсонтой холбоотой байж болно. Хөдөлмөр эрхлэлтийн түвшин ажилгүйдлийн түвшний талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллүүдийг бусад дүрслэлүүдээс дэлгэрүүлж үзэх боломжтой. 
НЭР ТОМЪЁО
Ажиллах хүч гэж тухайн хугацаанд зөвхөн хөдөлмөр эрхлэлтийн ажлын хэлбэрийн хүрээнд, цалин хөлс, орлого олох зорилгоор бусдын хэрэглээнд зориулан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, үйлчилгээ үзүүлэхэд хүч хөдөлмөрөө нийлүүлж байгаа ажиллагчид болон нийлүүлэхэд бэлэн байгаа ажилгүй хүн юм (заалт 11, 16, ХСОУ-ын 19-р бага хурлын тогтоол-I). 
  • Тайлбар: Хөдөлмөрийн статистикийн үндсэн үзүүлэлтүүдийг мэдээллийн эх үүсвэр нь Ажиллах хүчний судалгаа. Судалгааны үр дүнг улс, аймаг, нийслэлийн түвшинд насны бүлэг, хүйс, эдийн засгийн ангилал, хөдөлмөр эрхлэлтийн статус гэх мэт дэд ангиллаар тооцоход цөөн тооны зөрүү гардаг. Учир нь судалгааны үр дүнг SPSS программаас жин тооцон, үр дүнг бутархай тооноос бүхэл оронтой тоо руу шилжүүлэн авдаг.
  • Томъёо: Ажиллах хүчийг тухайн хугацаанд хөдөлмөрийн зах зээлд ажиллах хүчээ нийлүүлж байгаа ажиллагчид болон нийлүүлэхэд бэлэн байгаа ажилгүй хүний тооны нийлбэрээр тооцно.
    Ажиллах хүч = Ажиллагчид + Ажилгүй хүн
    Хөдөлмөр эрхлэлтийн статистикийн үзүүлэлтүүдийг тооцох аргачлал ( ҮСХ-ны дарга, ХНХ-ын сайдын 2019 оны 1 дүгээр сарын 17-ны өдрийн A-09/A-08 тоот тушаал)
Ажилгүй хүн гэж сүүлийн 7 хоногт хөдөлмөр эрхлээгүй, хөдөлмөр эрхлэх зорилгоор ажил хайж байгаа болон ажил хийхэд бэлэн байгаа хөдөлмөрийн насны хүн юм.
  • а. хөдөлмөр эрхлээгүй гэж тухайн хугацаанд буюу сүүлийн 7 хоногт цалин хөлс, орлого олох зорилгоор ямар нэгэн ажил хийгээгүй, ажиллагч гэдэг тодорхойлолтод хамаарахгүй байхыг;
  • б. ажил хийхэд бэлэн гэж тухайн хугацаанд буюу сүүлийн 7 хоногт эсвэл тухайн хугацаанаас хойш ирэх хоёр долоо хоногт ажил хийж эхлэхэд бэлэн байхыг;
  • в. ажил хайж байгаа гэж сүүлийн дөрвөн долоо хоногт цалин хөлс, орлого олох зорилгоор ямар нэгэн хэлбэрээр ажил хайсан эсвэл хувийн бизнес эхлүүлэх оролдлого хийсэн хүн юм. Ажил хайх гэдгийг ажилд зуучлах төрийн болон хувийн байгууллагад бүртгүүлэх, ажлын байрны талаар мэдээлэл авч ажил олгогчтой холбогдсон, ажлын зар, цахим хуудсаар ажил олгогчид хандах, нийтийн үйлчилгээний газруудын мэдээллийн самбар, хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлд зар тавих гэх мэт ажил олох оролдлого идэвхтэй хийхийг ойлгоно. Харин ажлын байрны талаар мэдээлэл авсан ч ажил олгогчид хандаагүй бол идэвхтэй оролдлого хийсэн гэж үзэхгүй.
ЭХ СУРВАЛЖ
ДАТА БА СОНГУУЛИЙН АМЛАЛТ
Хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх мөрийн хөтөлбөрийн түүврийг Залуучууд, эмэгтэйчүүдийн хөдөлмөр эрхлэлтийн хэсгээс үзэх боломжтой. Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөрт 150,000 ажлын байр шинээр бий болгох, зохистой ажлын байр бий болгох, үр дүнд суурилсан цалин хөлс, ажлын үнэлгээний систем нэвтрүүлэх зэргийг тусгажээ.